Nikola Tesla: Gelmiş Geçmiş En Büyük Mucit Mi?

Tesla’nın hayatını bir başarı hikayesi olarak incelemekte gerçekten zorluk çekiyorum. Bana acınası bir hayal kırıklığı ve başarısızlık hikayesi gibi geliyor.

image

Evet, Dünya’yı değiştirecek kadar zekiydi ve büyüktü (AC ve radyo transmisyon konularında özellikle). Hayır, bundan öte Dünya’yı değiştirecek hiçbir keşif yapmadı, bilimi sahtebilim seviyesine taşıyarak gerçeklikten koptu, basit bilimsel gerçekleri görmezden geldi (elektrik gücünün iyonosfer gibi bir araçla büyük miktarlarda uzun mesafede aktarılması ve aşırı odaklanmış yüksek enerji demetleri konularında özellikle).

Evet, Tesla’nın konsept tasarımları çok daha küçük ölçekte ve onun ileri sürdüğünden epey farklı şekillerde hayata geçirildi (mikrodalga ile enerji aktarımı gibi). Ama hayır, Tesla’nın orta yaş sonrası tasarımları ve fikirleri işlevsel ve geçerli değildi. İşe yaramazdı, gerçeklikten kopuktu ve hayal ürünüydü. Ayrıca halk arasında kendisine atfedilen “ilk”lerin büyük bir kısmı kendisine ait değildi. İlk AC alternatör Michael Faraday tarafından icat edildi, ilk işlevsel AC kullanımı Guillaume Duschenne tarafından yapıldı; Edison’a bu kadar kızarken Tesla’nın kredi çalmasına izin vermemek lazım. Tesla, AC’nin güvenli ve işlevsel olabileceğini kendi AC motoru ile ispatlayan kişi oldu. AC’nin mucidi demek hatalı. “Babası” bir ihtimal… Ama örneğin AC’yi Tesla Bobini gibi şeyler için ilk kullanan oydu tabii ve bu nedenle büyük miktarda övgüye hakkı var.

Evet, hak ettiğinden çok az saygı gördü (ve görüyor) (Edison hikayesi falan büyük oranda doğru ve üzücü). Fakat tarihi ve genel olarak bilimi değerlendirirken Edison fabrikatör kızıydı, Tesla fakir şofördü benzetmesinden yola çıkarak birine sempati, ötekine nefret beslemenin de alemi yok. Duygularla analiz yapılmaz. Edison kapitalist bir iş adamının genelde olduğu gibi kurnazdı. Tesla da olması gerekenden fazla miktarda naif ve kibirliydi. Sonuçta AC’nin teknik üstünlüğü DC’ye baskın geldi ve Tesla zaferini ilan etti. Ancak unutmayın ki şehirlerarası elektrik iletimi AC ile yapılsa ve duvarımıza kadar öyle gelse de, duvara taktığınız istisnasız her alet DC ile çalışıyor. Dolayısıyla halen asıl işi yapan DC. AC iletimi ve verimi mümkün kıldı. Bu savaşın sonucunu da abartmamak lazım.

Hayır, eğer yeterli maddi kaynakları olsaydı bugün bilmediğimiz bir şeyi keşfedemezdi ya da gizlenen müthiş keşifleri veya icatları yok (ışınlanma, sonsuz enerji falan gibi). Çünkü orta yaşından sonraki birçok icadı (ki mitleşmesine neden olanlar da bunlardı) işlevsiz veya gerçeklikten kopuk, çalışmayan, çalıştırılamayan, kendisinin de çalıştıramadığı, çünkü teorik olarak bile hatalı tasarımlardı. Ama Edison-Tesla mücadelesinin romantik arka planı Tesla’nın tüm icatlatını geçerliymiş, biz onu anlamıyormuşuz gibi bir izlenim yarattı ve bu miti pohpohladı. Bu büyük bir hata. Böyle bir şey yok.

“Tesla: Yıldırımların Efendisi” isimli belgesel Tesla’nın hayatını abartılı fanatizmden sıyırarak çok güzel anlatmış; tavsiye ederim. Tam tahmin ettiğim gibi, müthiş bir dehanın “ruhanilik ve sahtebilim ile çarçur edilmesi” sıradan vakasının bir tekrarı. Biraz James Watson, büyük oranda da Alfred Russel Wallace olayı Tesla’da gördüğümüz de… Müthiş bir deha ve güçlü bir potansiyelin saçma sapan yollara saparak rayından çıkması ve bayağılaşması…

Neyi başardığını, neyi başaramadığıyla birlikte analiz edip tam olarak anlayarak ondan daha iyisini yapabiliriz. Sadece neyi iyi yaptığını anlatıp överek, ne konuda batırdığını görmezden gelerek değil. Bence iyi bir bilim insanı sadece hayal etmekle kalmaz. Yapılabilecek ve erişilebilecek şeyleri hayal eder ve onları hayata geçirir. Bu bakımdan müthiş başlayan girişimlerin hiç olmadık hayal kırıklıkları ile sonuçlanmaması için Tesla’nın hayatından çıkaracağımız çok ders var.

Kaldı ki iş ve işletme beceriksizliğinden söz etmiyorum bile, salt bilim ve teknoloji algısından söz ediyorum sadece şu anda… İş konusuna girersek milenyumun en berbat örneği olabilir Tesla. Bu kadar gurur ve kibir övülecek bir şey değil bir noktadan sonra… Elbette gururlu olmalı insan fakat kibrin sınırlarına girmeye başladı mı ayarı tutturmak zor. Diğer bilim insanlarını ve iş adamlarını “tiksindirici bir hastalığın iğrenç mikroplarından farksız” görmek, Einstein’ın ileri sürdüğü teorileri bilimsel bir temelde karşı çıkmaksızın “işe yaramaz, hayal ürünü teoriler” görmek sağlıklı bir aklın işareti değil.

Sonuç olarak, elbette Tesla’ya insanlığa kattığı her şey için teşekkür etmemiz lazım. Geleceği değiştirmek konusunda kıymeti tartışılmaz işler başardı. Ondan öğrenecek hem iyi, hem kötü çok fazla şey var. Ancak bunu bir adım öteye götürüp, her şeyim suçlusu Edison’muş, yoksa Tesla evreni baştan yaratacakmış, bizi yepyeni ve şimdiki “kapitalistlerin” gizlemeye çalıştığı çok müthiş bir Dünyada yaşatacakmış, aslında kafalı çocukmuş da imkanları yokmuş, yeryüzünün gördüğü en müthiş mucitmiş falan gibi görmek abartı olur. Tesla, ilerleyen yaşıyla birlikte bilimden sapmış ve gerçeklikten kopmuş bir mistikti denebilir. Ona imkan tanınsa bambaşka bir gezegende yaşayacağımız, birçok icadının emperyalistlerce gizlendiği, vb. laflar ise oturduğumuz yerden “aslında dünyanın ne kadar güzel olabileceği ama işte lanet olsun ki gizli güçler tarafından oldurulmadığı” yalanının ve tesellisinin bir tekrarı.

Çünkü Dünya ve onun değişimi hakkında yakınmak ve laf söylemek çok kolay.

Onu değiştirmek ve bu uğurda emek harcamaksa çok zor.

Hayatı değiştiremediğimiz için çenemiz çalışıyor. Halbuki çalışırsak, değiştirebiliriz. İşte tam olarak bu nedenle bizden öncekilerin sadece başarılarını değil, hatalarını da görebilmeliyiz. Ve hiçbirini put olarak görmemeliyiz.

Yine de… Dünya’yı elinden geldiğince, değiştirebildiğin kadar değiştirdiğin için teşekkürler Yıldırım’ın Efendisi! 🙂 Dediğim gibi… Ondan öğrenecek çok şeyimiz var.

Hem iyi, hem kötü…

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s