Hukuk Kuralları Neye Göre Belirlenmeli? Bilim Karar Verebilir Mi?

Soru: Eğer park yapılması yasak yerlere araba park etmenin cezası ölüm olsaydı ve kimse yasak yerlere park etmeseydi, bu doğru bir hukuk kanunu olur muydu?

Cevap:

Hayır. İşe yaramış (amacına ulaşmış) bir hukuk olurdu. Doğruluğunu birçok seviyede analiz edip şu veya bu sonuca varabilirdik.

Ki bu işin felsefesi işte, bu tür bilimsel olarak yanıta varamayacağımız konularda, bilimin bize kattıkları ışığında rasyonel cevaplara ulaşabileceğimizi düşünüyorum.

Örneğin, insanların kırılgan ve savunmacı hayvan türlerini bilen biri, onları belli bir noktadan fazla sıkıltırmanın ters tepkilere neden olacağını bilecektir. Bir yere park etmek uygunsuz olsa bile, bunun ölümle cezalandırılmasının abartılı olduğu birçok seviyede anlaşılırdır. Örneğin, bir insana ölüm ve müebbet hapisten daha ağır cezalar veremeyeceğin için, park cezasını buna eşitlemek, daha ağır cezaları sıradanlaştıracaktır. Eğer ki amaç düzeni sağlamaksa, bu rasyonel bir karar değildir. İnsanı kontrol altında tutmak için dürtülerine olabildiğince izin vermek, ancak toplumun düzenini bozmaya başladığı noktada orantılı olarak baskılamaya başlamak rasyoneldir. Dolayısıyla park cezasını ölüm yapmak değil ama, atıyorum “1 aylık gelirinin %25i” yapmak rasyonel ve yeterince caydırıcıdır. Çünkü sabit bir para cezası uygulamak da rasyonel değildir, gelir dağılımı eşit olmadığı için. Bu tür belli bir kategoriden gelen ceza gelirleri de, park yerlerinin arttırılması için ortak bir havuzda toplanıp devlet tarafından hizmete dönüştürülebilir. Böylece vatandaşın kural ihlali yapma ihtimali de azaltılır ve toplumcu bir belediye inşa edilebilir.

İşte bence bu, bilimin ışığında rasyonelizm temelli bir hukuk felsefesinin çok basit ve hızlıca yazılmış bir örneklendirmesidir. Bilimin önder olduğu toplumların mümkün olduğunun ve felsefi/etik konuların bile bilimsel bir cevaba değil belki ama bilim ışığında aydınlanmış, o anki sistem çerçevesinde rasyonel, işlevsel ve maksimum faydayı getiren bir cevaba ulaşabileceğimizin bir çeşit ispatıdır. 🙂 Daha derinleştirdikçe, çok daha başarılı sistemler geliştirilebilir.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s