Hipotezler Teori, Teoriler Kanun Olur Mu?

Soru: Hipotezler doğrudan kanun olablir mi yoksa önce teori mi olmaları gerekir? Ben teoriler içerisinde birden fazla şey barındırdığı için bütünüyle kanıtlanması gerekmez, o yüzden hiçbir zaman yapısı gereği kanun da olmaz diye biliyorum. Bu işin aslı nedir?

Cevap:

Hiçbir teori kanun olmadı, olmuyor ve olmayacak. Bunu bir bilelim. Teoriler kanunları kapsarlar, kanunlar teorileri değil. Kanunlar, kendi kendini tekrar eden olaylar ve olgulardır. Bunlara yönelik tekrar tekrar, bağımsız olarak yapılan gözlemler ve bu gözlemlerin doğrulanması sonucu ortaya çıkarılırlar. Kanunlar, evrene ait temel gerçeklerdir. Hepsi bu. “Cisimler düşer” ve “canlılar evrimleşir” gibi önermeler kanunları ifade eder. Ama nasıl düştüklerini, neden evrimleştiklerini açıklamaz kanunlar. Bunu sadece teoriler yapabilir. Teorileri de inşa ederken hipotez denen ara basamakları kullanırız. Belli bir şey şu nedenle ve şu şekilde şöyle oluyor olabilir mi? Bu bir hipotez sorusudur, test edilip doğrulandıkça (daha doğrusu yanlışlanamadıkça) iyi bir hipotez olduğu anlaşılır ve teorinize dahil etmek için iyi bir aday olur. Bu şekilde iyi hipotezleri birleştirerek bir veya birden fazla kanunun neden ve nasıl o şekilde işlediğini açıklayan bilgi bütününe teori deriz. Bundan da anlaşılacağı gibi, hiçbir teori kanun olamaz, çünkü kanunlar teoriler içerisindeki ufacık parçalardır. Teoriler onları hem içerirler, hem de neden ve nasıllarını açıklarlar. Örneğin canlıların evrimleşmesi bir doğa yasasıdır, bir kanundur. Çeşitlilik olduğu, seçilim olduğu, canlıların popülasyonları sınırlı büyüklükte olduğu, iç döllenme şansı olduğu ve üremenin rastgeleden ziyade tercihlere bağlı olduğu her canlı popülasyonu evrimleşmek ZORUNDADIR. Bunu hem biyoloji, hem de matematik dikte eder (bkz. Hardy-Weinberg Dengesi). Buna evrim yasası denir. Ancak nasıl evrimleşir, neden evrimleşir, ne yollarla evrimleşir bunu Evrim Teorisi açıklar. Evrim Teorisi asla Evrim yasası olmayacak. Çünkü zaten öyle bir şey var ve Evrim teorisi içinde bir parça. Teorinin açıklamaya çalıştığı ana unsur.

Advertisements

3 thoughts on “Hipotezler Teori, Teoriler Kanun Olur Mu?

  1. Her hoca Teoriler kanun olamaz diye on kere söylüyor da niye olamaz? Kimseden net bir cevap alamamıştım.Eğer bu dediğiniz müfredata da uygunsa(9.sınıftayım) gerçekten hocaların anlatamadığı şeyi anlatmışsınız teşekkürler.

    1. Aslında öyle. Ama eğer ki bir yasanın farkına vardıysak, o yasanın neden ve nasıl o şekilde olduğunu mutlaka açıklamaya çalışanlar olacaktır. Bu da önce hipotezleri, hemen akabinde zayıf da olsa ilk teorileri doğuracaktır. Nihayetinde yeni gözlemler, hipotezler ve deneylerle o teoriler daha kapsamlı ve güçlü hale gelecektir. Ama o teori, asla bir kanun olmayacaktır; çünkü zaten bünyesinde barındırdığı şey, yola çıkış noktası bir kanundur. O kanunun neden ve nasıl o şekilde olduğunu, hatta diğer kanunlarla ilişkisini açıklar teoriler. Çok daha kapsamlı, entelektüel olarak çok daha yoğun içerikli ve çok daha önemlidirler. 🙂

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s