Dünya’nın Güneş Etrafında Döndüğü Bilgisi Değişebilir Mi?

Soru: Dünyanın güneşin etrafında döndüğü bilgisi %100 kesin bir bilgi değildir yeni edinilen bilgilerle değişebilir tıpkı newton’un 300 yıllık hipotezini çürüten Einstein gibi peki senin bilimden bağımsız ya da bir nebze bilime bağlı değişmeyeceğine inandığın kesin doğruların var mı ?

Cevap:

Dünya’nın Güneş etrafında döndüğü değişemez. Eskiden değişmiş olmasının nedeni doğrudan gözleme dayanmadan fikir yürütülmüş olmasıdır. Artık doğrudan gözledik araçlar göndererek ve eminiz. Artık bir tahmin değil, tekrar tekrar yapılan bir gözlem oldu. Newton’un cisimlerin hareketinin dinamiklerine yönelik açıklaması ise ayrı bir konu. Oradaki gözlem, cisimlerin birbirlerine doğru hareket etmesi. Bunu kimse değiştiremez. Newton bunun neden olduğuna yönelik bir açıklama getirdi. Ki mezo boyutta ve ışık hızından çok yavaş giden cisimler için isabetli bir açıklama ama tam kapsamlı değil. Einstein bunu genişletti ve daha isabetli bir açıklama getirdi. Ancak cisimlerin birbirine doğru hareket ettiği gerçeği değişmedi. Değişmeyecek de…

Bunun gibi tüm temel gözlemler bize evrenin yasa ve ilkelerini verir. Ama onların neden ya da nasıl öyle olduğunu açıklamaz bu gözlemler. Neden ve nasılı açıklayanlar da teorilerdir.

İnsanların teori ve kanun arasında tutarsız bir hiyerarşi kurması da bundandır. Kanunlar daha kesin, değişmez gelir. Öyledirler belki ama gözlemden ibarettirler. Hiçbir açıklama değerine sahip değildirler ve çok az bilgi değerine sahiptirler. Cisimler düşer. Düşer de, neden düşer? Nasıl düşer? Düşmeyen şeyler neden düşmez? Ortada olan düşme midir, çekme mi, itme mi? Bunlar arasındaki ilişki nedir? Bunları teoriler açıklar. O yüzden teoriler daha güçlüdür ama değişime de daha açıktır. Gözlemler daha kısıtlıdır ama daha isabetlidir. Heisenberg’ün Belirsizlik gibi… Kapsamı genişlettikçe, belirsizlik de artar. Ama açıklama gücü de artar. 🙂

Dünya’nın Güneş etrafında döndüğü gerçeği asla değişmeyecek artık. Ancak neden ve nasıl bu dönüşü yaptığına yönelik açıklamalarımız değişebilir. Skolastik düşünce zamanında kanunların ispatlanınca teori olduğu fikri biraz da bundan doğmaktadır. Temek kurallara dair bile hiçbir şeyin bilinmediği bir dönemde, kanunlar ve teoriler birbirine girmiş haldeydi. Bir şeyin “ne” olduğunu açıklayan, otomatik olarak “neden” ve “nasıl” olduğunu da açıkladığını sanıyordu. Ancak artık böyle değil. Temellere ait bilgilerimiz çok daha kapsamlı ve kanunlarla teorileri birbirinden ayırmayı başardık: kanunlar sadece olay ve olguların “ne” olduğunu söyler. Teoriler ise onların neden ve nasıl olduğunu açıklar.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s