Bilim Yapmak Mı, Bilim Anlatmak Mı?

Soru: Sence sen ve senin gibi bilim üzerine çalışan, bilim insanı olma yolunda ilerleyen biri bilimi halka aktarmakla mı bilimi geliştirmekle mi uğraşmalı? Benim görüşüm bu yolda ilerleyen biri öğrencilikten sonra bilimi halka aktarmaktan ziyade bilimi geliştirmeli. Sence?

Cevap:

Çok güzel bir soru ve bilim insanlarının yaşadığı en temel ikilemlerden birisi bu bence. Ne yazık ki bilim müthiş zaman alan bir iş ve hem gerçek bilim üretip, hem de halka taşımak imkansız. Bu sebeple bence bir ayrıma gidemeyiz, çünkü kimse ikisini de tam olarak hakkını vererek yapamaz. Bu nedenle, bazıları birini yaparken, bazı diğerleri diğerini yapmalı. Örneğin Richard Dawkins en uçtaki örneklerden birisi: halka aktarma konusunda müthiş kapsamlı işler yaparken, bir gıdım bilim üretmiyor. Zaman bulması imkansız çünkü (bir de şu anda ihtiyacı yok). Bir diğer örnek Bill Nye. Diğer uçta, adını halkın hiç bilmediği bilim insanları var. Mesela Peter ve Rosemary Grant. Muhteşem bilim insanları, Galapagos’un altını üstüne getirmiş ve evrimin tüm izlerini tekrar tekrar ispatlamış insanlar. Adını Türkiye’de popüler düzeyde bilimle ilgilenen insanlardan 3-5’i anca bilir. Bir de bu iki ucun arasında dengeyi sağlamaya çalışanlar var ve onları bir yelpazeye yerleştirebiliriz: Carl Sagan, Neil deGrasse Tyson, John Maynard Smith, James Sloan Wilson, Brian Cox, Brian Greene vs. Bunlardan bazıları bir uca daha yakın, bazı diğerleri diğer uca daha yakın. Bir de tabii ömürleri içerisinde pozisyon değiştirenler var. Gençken sadece akademiye odaklanıp, sonradan bilimin halka ulaştırılmasına odaklananlar var. Ben şu anda ikisini dengeli götürmeye çalışıyorum, bu, ikisinin de zedelenmesine neden oluyor. Ama benim tercihim bu. Zaman ne gösterecek, göreceğiz. 🙂

Devam Sorusu: Yaptığın/Arkadaşlarınla yaptığınız iş mükemmel. Kesinlikle harika. Ama sence de lisans öğrenciliğinden sonra akademik çalışan biri kendini daha çok bilimi geliştirmeye adamamalı mı? Yaptığın iş kesinlikle kutsal (değerli). Ama seninki gibi bir altyapıya sahip biri bilime daha çok zaman ayırmalı.?

Cevap: 

Hehe işte bu modern bilimin büyük ikilemlerinden biri… 🙂 Haklısınız. Ama bu sorunun tek bir doğru cevabı yok. Ben anlatmazsam, sen anlatmazsan, nasıl öğrenecek bu halk bilimi? 🙂

Sorun bu. Mecburen belli fedakarlıklar gerekiyor. Ben de akademik tarafıma olabildiğince az zarar verecek şekilde bunu sürdürüyorum. Bakalım, gittiği yere kadar. 🙂

Çok çok teşekkürler güzel sözleriniz için. 🙂

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s