ODTÜ Makina Bitirme Projesi (ME407) Hakkında Önemli Bilgiler

Her makinacı bu yoldan bir defa geçecek, kaçarı yok. Ve her makinacı mutlaka bir şepeşillesini yiyecek bu bölümün, 407 sayesinde… Bu tokadın acısını en aza indirgeyebilmek için, bu yoldan geçmiş biri olarak bazı bilgiler derlemek istedim. Aklıma geldikçe güncellerim; ancak hemen hemen her şeyi yazmaya çalıştım burada… Arkadaşlarım da kendi bilgileriyle geliştireceklerdir zaten…

Nedir 407?

407 teknik olarak Makina Mühendisi olduğunuzu tescilleyen derstir. 4. sınıfın ilk veya ikinci dönemi alınır (soyadına göre). 407 almayanlar o dönem tüm mühendisliğin en önemli derslerinden olan ancak en az umursanan 410 dersini alırlar. 410’a da başka bir vakit değiniriz. Neyse, 407’de sonuç olarak bir makinayı fikir aşamasından ürün aşamasına kadar yürütüp üretirsiniz. 1 dönem içinde… Hatta daha kısa sürede… Geleceğiz, geleceğiz…

407 ile İlgili Bilinmesi ve Dikkat Edilmesi Gerekenler:

  1. 407 her ne kadar 1 dönem gibi gözükse de, aslında 2-3 haftalık bir derstir. Çünkü dönemin tamamında saçma sapan ve hiçbir işe yaramayan raporlar üretmenizi isterler (1-2 haftada bir, toplamda final raporuyla birlikte 7 tane falan). Bu raporlar tamam, belki gerçek hayatta önemlidir; ancak bu derste en ufak bir işe yaramaz. Güya soruna mantıklı yaklaşmayı öğretir; ancak genelde tek işe yaradığı şey, zamanınızdan bolca çalarak doğru düzgün kuramadığınız İngilizce cümleleri arka arkaya dizerek, daha önceki raporların benzerlerini üretmektir. Eğer 407 iki dönem olacak olsa ve ilk dönemi raporlamaya ayrılacak olsa mantıklı olabilecek bir süreçtir.
  2. Projeyi Seçerken: Başlangıçta size belli sayıda (10 tane falan) proje sunacaklar. Bu 10 projeden istediğiniz 4-5 tanesini bir kağıda sıralamanızı isteyecekler. Bu 10 civarı projenin üzerine, eğer ekibinizle anlaşırsanız, kendi yaratacağınız bir projeyi de ekleyebilirsiniz. Bunu yapmak isteyenlerden ek 1 sayfalık proje tanıtım dosyası isteniyor. Aklınızda bir proje varsa sunabilirsiniz. Eğer babanızın falan şirketi varsa ve onların ürünlerine benzer bir ürün tavsiye ederseniz, 407 çok daha az sancılı olabilir (çünkü o şirket size yardımcı olabilir).
  3. Destekli Projeler vs. Desteksiz Projeler: 407 projelerinin bazıları Arçelik, TAI gibi firmaların projeleridir ve parasal destek alabilirsiniz. Bazıları (genelde 1-2 tanesi) ODTÜ Makina hocalarının doğrudan verdiği projelerdir ve kendi çalışmaları için gerekir, o projelerde de az miktarda parasal destek ve çokça akademik destek alabilirsiniz. Geri kalanı ise desteksiz projelerdir ve cebinizden para harcarsınız. Bence destekli projeler biraz daha zor ürünler olduğundan ve daha sıkı denetlendiğinden sıkıntı. Eğer orta halli veya zengince bir ekibiniz varsa (ekibinizdeki insanların arabalarının olup olmamasından falan anlarsınız zaten bunu 😀 ), desteksiz bir proje yapın derim.
  4. Ekibinizi Seçerken: Eğer irregular öğrenciyseniz ve alt dönemi tanımıyorsanız geçmiş olsun. Genelde rastgele bir gruba atanırsınız ve sıkıntılar çıkar. Ekip 407’nin en önemli bileşenidir. Kötü bir ekibiniz varsa, hiç yapmasanız da olur, boşa enerji sarfetmiş olursunuz. Kötüden kastım ne? İşler konusunda girişken olmayan, fikir üretemeyen, elini taşın altına koymaktan çekinen insanlar varsa grubunuzda, boşverin, seneye falan alırsınız. O yüzden mutlaka güvendiğiniz arkadaşlarınızı seçin. Sırf tanıyorsunuz diye, çalışmayacağını düşündüğünüz birini SAKIN ekibe almayın. Ekipler 5-6 kişiden oluşurlar ve 1 kişinin çalışması veya çalışmaması, AA ile BB arasındaki farkı belirleyecektir. Ona göre. “Bana BB yeter.” diyorsanız, fark etmez. Ancak BA ve AA için adam akıllı bir ekip kurmak zorundasınız. İnsanların deneyimi de önemli, biraz bu işlerle uğraşmış insanlar olursa grupta iyi olur. Teknik bilgi falan… Biraz seksist ama malesef genelde kızlar, erkek çoğunluklu bir ekip içerisinde daha sessiz ve pasif kalıyorlar, bu da grubu dibe çekiyor. Kızlara tavsiyem çok yakın arkadaşlarıyla (çalışan kişiler olmaları kaydıyla) ekip olmaları. Erkeklere tavsiyem de, eğer canla başla çalışan biri olduğundan emin olmadığınız bir kızı sırf tanıyorsunuz diye gruba dahil etmemek… Unutmayın: İş başka, arkadaşlık başka… Ve sizi boğacak bir dersten bahsediyoruz, öylesine gelip geçen bir dersten değil…
  5. Alınabilecek Notlar: 407, hemen hemen her 4. sınıf dersi gibi BB-AA arası not aldığınız bir derstir. Kısaca BB, DD’ye eşit gibidir. O yüzden hedef BA veya AA olmalıdır. Çok nadiren 407’den kalırsınız, o da aletin çalışmamasıyla falan ilgili değildir. Grubunuz spesifik olarak sizden şikayetçidir ya da grup olarak çalışmıyorsunuzdur ve bu çok barizdir veya ne bileyim, hazır bir ürünü getirip finalde koymuşsunuzdur ve yakalanmışsınızdır falan… Ancak öyle kalırsınız bu dersten. Dolayısıyla çok korkmayın not konusunda; ancak o kadar para ve emek harcadıktan sonra BB falan almak koyuyor insana, bilesiniz…
  6. Notlandırma: 407 sadece üretim dersi değil, aynı zamanda eğitim kısmı da var ve finali var. Ona göre, sınava gireceksiniz yani. Ayrıca dönemin ortasında aletinizin nasıl çalıştığını gösteren “mock up” isimli bir şov-sunum yapacaksınız. Raporlarınızla birlikte bu da notlandırılacak. Ana notunuzu bunların toplamı artı son finalde, asıl sunumda yaptığınız presentation ve aletin çalışma performansı belirleyecek. Malesef saçma sapan bir değerlendirme yöntemi takip ediliyor. Teknik olarak aletin nasıl çalıştığının kaç puan olacağını gruplar dönem içerisinde belirliyorlar. Yani elektrik sarfiyatı 40 puan olsun, uzağa fırlatabilme 30 puan olsun, vs. gibi şeyleri birlikte belirliyorsunuz. Ancak yine de, değerlendirme saçma bir hal alıyor. Aletiniz diğerlerinden daha sağlam olmasına rağmen bazı kriterleri sağlamadı diye çok puan kırılabiliyor falan. Yapacak bir şey yok. Ancak bilin ki neyden kaç puan alacağınızı siz, dönem başında verdiğiniz bir kağıtla belirleyeceksiniz. Elbette, diğer gruplardan alınan kağıtlarla birlikte değerlendirilecek ve asistanlar tarafından son karar verilecek.
  7. Asistanlar: Bu ders asistanlarla yapacağınız bir ders. Hocaların tek etkisi yönlendirme, şikayet etme ve çoğunlukla doğrudan pek fazla işe yaramayan yorumlarla canınızı sıkmak olacak. Asistanlarsa, eğer şanslıysanız ve iyi bir asistana düştüyseniz, bunu dengeleyici ve destekleyici bir rol üstlenecekler. İyi polis kötü polis yani. 😛 Eğer asistan da kötüyse, vay halinize… Notlarınızı falan hep asistanlar verecek, sadece sözlü sunumlarda ve alet gösterimlerinde hocalar not verecek. O yüzden asistanınızla iyi anlaşın. Asistanınızı seçme şansınız yok maalesef.
  8. Hocalar: Genelde 2-4 arası hoca bu dersi veriyor. Bu hocalar hem ders veriyorlar, hem de haftalık toplantılara katılıp gelişiminizi inceliyorlar. Hocaların yönlendirmelerine dikkat etmek gerekiyor; ancak her söylediklerine de kafayı takıp moralinizi bozmayın. Bazı haftalar gerçekten işe yaramaz olduğunuzu hissettirecekler. Ters taraflarından mı kalkıyorlar, taktik midir nedir anlamadım, ama nefret besleyebileceğiniz kadar aksileşebiliyorlar. Olacak o kadar, 4. sınıf olarak bunlara alışmış olmalısınız artık.
  9. Ortak Projeler: Eğer bir proje, birden fazla grup tarafından yapılacak olursa, ilginç bir durum doğuyor. Her ne kadar relatif bir değerlendirme yapılmayacağı iddia ediliyor olsa da, eninde sonunda puanlandırma, diğer grupların aynı projeyi nasıl yaptığına göre sizin notunuzu belirlemeye geliyor. Bu sebeple, eğer kendinize çok güvenmiyorsanız, birden fazla grubun yaptığı bir projeden uzak durun derim. Desteksiz projeler arasında, herkesin atlamayacağı projeleri tercih edin. Tamam, bazen dayanışma falan da oluyor ama geyik bunlar, geçin. Kendi başınıza olacaksınız.
  10. Mücadele ve Rekabet: Gruplar yeni açılan 407 labında bir arada çalışıyorlar. Bazı “gizli projeler” olduğunda, onlara ayrı lablar ayrılabiliyor. Evet, bazı projelerde, proje içeriğini hiç kimseye açıklamayacağınıza dair imzalar falan atacaksınız. O imzayı atınca kendinizi bir şey sanacaksınız, DARPA ile ortak projeye atıldığınızı sanacaksınız falan. 😀 Halbuki yaptığınız Arçelik buzdolabının bilmem neresindeki rafın eğimini düzeltmekten çok farklı olmayacak. 😀 Gruplar arasında rekabet oluyor, bunu “hissettirmemeye” çalışsa da herkes, kıskançlık, bilgi çalma, vs. gibi şeyler çok oluyor. Olacak o kadar, iyidir. Ancak eskiden iyi arkadaşlarınızın bir anda anormalleştiğini görebilirsiniz 407 yüzünden. Benzer ama zıt şekilde, eskiden pek konuşmadığınız insanların açık yürekliliğiden ötürü iyi arkadaşlıklar da kurabilirsiniz. 407’nin duygusal yanı bir acayip.
  11. Zaman Yönetimi: Bu en sıkıntılı konu. Bunun hakkında size bir dolu rapor hazırlatıp, bir dolu konu anlatacaklar ama hiçbiri, ODTÜ’nün ağır derslerinden ve mentalitesinden ötürü en ufak bir işe yaramayacak. Çünkü 407’yi tek ders olarak almayacaksınız ve dönem içinde uğraştığınız başka dersler olacak. Bu yüzden hep olduğu gibi son gün yazılan raporlar falan olacak. Dediğim gibi, ders aslında 1 dönem uzunluğunda; ancak asıl işi sadece son 2-3 hafta yapacaksınız. Evet, tam olarak final döneminde! Bir yandan finallere girecek, bir yandan makina üretmeye çalışacaksınız. İnsaflı olduklarından size ek 1-2 hafta süre verecekler falan. Ama hepsi binbir sıkıntı. Dolayısıyla, mümkünse kafanızda nasıl üreteceğinizden emin olduğunuz bir alet seçin, tüm proje raporlarını ona göre yazmaya çalışın ve aleti dönem başından itibaren ufak ufak tasarlamaya başlayın. Maalesef raporlar bitmeden üretime geçemediğiniz için pek bir şey yapamayacaksınız; ancak kritik kısımlarını tespit edip onları çözmeye başlayabilirsiniz.
  12. Dış Destek: Şunu kabul edelim: her grup, mutlaka dış destek alıyor. Nedir dış destek? Parasını veriyorsun, belli kısımları ürettiriyorsun. Zaten olması gereken de bu, biz mühendis olacağız, teknisyen değil. Dolayısıyla sen çizimini yapacaksın, tasarlayacaksın, sonra birine ürettireceksin. Ama bölüm, 4 sene boyunca pratik en ufak bir bilgi vermeyip, 407’de elini kirletmeni istemek gibi bir saçmalığa büründüğü için, teknik olarak dış destek almak yasak. Ama çok korkmayın, hocalar da asistanlar da destek aldığınızı biliyor ve ses çıkarmıyor. Bokunu çıkarmadan dış destek alabilirsiniz. Özellikle elektronik ve üretim kısımlarında bilgisiz olduğumuzdan, OSTİM veya özel bazı 1-2 isim yardımcı oluyor. Bunların telefonlarına zamanla ulaşırsınız zaten. Elektronik için Ulus’ta ve Çankaya’da bazı isimler var, onlara bir miktar para verip elektronik ve yazılım işlerini halletirebilirsiniz. Ancak bu adamların neyi nasıl yaptığından %100 emin olmanız gerekiyor. Çünkü soracaklar, bunu nasıl yaptınız, bunu nasıl çözdünüz diye. Dolayısıyla parayı verip kaçmayın. Öğrenin. Bir diğer nokta da, bu adamların da çok güvenilir insanlar olmamaları. Dikkatli ve uyanık olun, paranızı kaptırmayın. Çünkü bahsettiğimiz paralar 400-500 TL gibi paralar.
  13. Para Yönetimi: Projede ürettiğiniz alet normalde piyasada 1000 TL’ye satılıyor olabilir. Ancak siz bu aleti 2.5-3 katına üreteceksiniz. Bu normal, çünkü siz fabrikasyon yapmıyorsunuz ve otomasyon sıfır. Elle üretildiği için normalden 2.5 kat kadar pahalı oluyor. Biz 1000-1200 TL’lik bir alet için toplamda 3200 TL harcamıştık, her şey dahil (benzin, dış destek, parçalar, vs.). Bu parayı grubunuza eşit olarak bölün ve para takibini yapın. Grupta para yüzünden anlaşmazlık çıkmasın. Ve para harcamaya hazırlanın, çünkü beleş olmayacak bu işler.
  14. Grup İçi Dayanışma: İşleri üstlenin! Kaçmayın ve kaçanları uyarın. Tekrar: İş başka, arkadaşlık başka. Bu proje yüzünden diğer aldığınız derslerin notları 1-2 harf düşecek. Üstüne kişi başı 400-500 TL harcayacaksınız. Süreç içerisinde zarar görebilecek, hastalanacak, vs. olacaksınız. Buna değmesi için, grubun sorumluluğunu bilmesi şart. Yoksa maalesef didindiğinizle kalırsınız. Tekrar söylüyorum: Tartışmasız olarak 407’nin kilit noktası grup içi dayanışmadan ibarettir. Grubunuz düzgün değilse, dediğim gibi, hiç almayın dersi daha iyi.
  15. Mock-Up: 3. rapordan falan sonra, makinanızın bazı kritik noktalarının nasıl çalıştığını simüle edeceğiniz, tahtalar falan kullanarak yapacağınız bir maket sunacaksınız. Bu, oldukça önemli olan sözlü sunumdan hemen sonra olacak. Buradaki performansınız, notunuzu epey etkileyecek. Bu yüzden, olabildiğince ciddiye alın ve makinanızın göstereceğiniz kısmını olabildiğince iyi tanıtın, çalıştığından ve işe yarayacağından emin olun.
  16. Sözlü Sunumlar: 407 içerisinde 2 defa sözlü sunum yapacaksınız. Bu sunumlara resmi kıyafetle geleceksiniz. Kızlar saçlarını yapacak, süslenecek, etek falan giyecek, erkekler de takım elbiseyle falan gelecek. Tabii ki ben, her zamanki gibi, bu saçma kurala pek uymadım, kot-gömlek-ceket üçlemesiyle takıldım ama %95 kurallara uyacaktır. Bundan puan kaybedebilirsiniz, haberiniz olsun. İlk sunumda grubun içerisinde daha çok 2-3 kişi anlatım yapacak. Onları akıllıca seçin. Anlatımlar İngilizce olacak ve profesyonel olması gerekiyor. Final sunumunda ise 6 kişinin de konuşması gerekiyor grup içerisinde. Zaman paylaşımını ve söz aktarımlarını iyi yapmalısınız. Bunlardan hep puan kırılacak. Sorulara mantıklı ve teknik açıdan desteklenen cevaplar vermeniz gerekiyor. “Şurayı nasıl bağlayacaksınız?” diye sorduklarında “Bantla falan.” dersen alnını karışlarlar. 😀 Her soruya hazırlıklı olmanız gerekiyor ve hocalar sizi terletmek için saçma sapan sorular soracaklar, kıl kıl hareketler yapacaklar ve sizi rahatsız edecekler. Psikolojik olarak güçlü olmalısınız. Sunumunuzun çok iyi geçtiğini sandığınızdan 1 hafta sonra, en düşük notu alırsanız şaşırmayın. Benzer ve zıt şekilde, berbat bir sunumdan sonra en yüksek notu falan alabilirsiniz. O yüzden çok fazla takmayın ve projenizi tamamlamaya odaklanın.
  17. Yazılı Sınav ve Genel Bireysel Notlar: Çoktan seçmeli ve klasik tipte bir sınav olacak ve haftalık derslerde anlatılan konular yer alacak. Burada, grup arkadaşlarınızı tekil olarak değerlendirmeniz de istenecek. Bu da önemli bir nokta. 407’de grup olarak değil, bireysel olarak not alacaksınız! Dolayısıyla biriniz BB alıp, diğeriniz AA alabilir. Bu, performansınıza ve grubunuzun sizi nasıl değerlendirdiğine bağlı olarak değişebilir. Sınavlara önem verin, 15 puan falan etkiliyor olsa da, harf oynatmaya yetebiliyor.
  18. Yazılımlar: Solidworks’ü kesin bilmeniz gerekiyor. Çünkü sözlü sunumlar sırasında animasyonlar hazırlatacaklar. Bu animasyonları Solidworks’te yapacaksınız. 3DSMax gibi bir yazılımı da bilirseniz iyi olur, poster tasarlamada ve 3 boyutlu ortamlar yaratmakta kullanabilir, profesyonel bir hava katabilirsiniz. Çünkü aletinizi sunarken, yanda bir de poster asılı olacak. Bu poster, APA standartlarında ve profesyonel olması gerekiyor. Bunun haricinde MATHCAD ve MATLAB lazım olacak, özellikle raporlarda. C gibi bir dil de programlamada işe yarayabilir. Dolayısıyla bilmeniz veya öğrenmeniz gereken yazılımlar olacak.
  19. Sabahlama, Ulaşım ve Üretim: Süreç içerisinde özellikle son 2-3 gün sürekli sabahlamanız gerekecek. Bir dolu sorun çıkacak, bunların yarısından azını başarılı olarak çözebileceksiniz. Gerisi yüklenerek artacak ve sıkıntılar yaratacak. Olsun, elinizden geleni yapın. Uykusuz kalacaksınız ve çok fazla yere koşmanız gerekecek. Bir OSTİM’e gidip, bir Ulus’a gidip, oradan okula gelip bir parçayı alıp, tekrar OSTİM’e gidip, onu Çankaya’ya götürüp, tekrar Ulus’tan ürünü alıp okulda birleştirmeniz falan gerekecek. Ekibinizde MUTLAKA 2 adet araba olsun! Bu şekilde kurarsanız ekibi, çok ciddi rahatlık sağlarsınız. Dolmuşa ve toplu taşımaya falan kalırsanız ayvayı yediniz.
  20. Ön Planlama ve Gezi: Size tavsiyem, OSTİM’e ve Hurdalık’a önceden gidip bir tarama yapmanızdır. Nerede ne var, nasıl gidilir, nasıl dönülür, vs. Ayrıca Ulus’ta Konya Sokak’a gidip bir bakın ne var ne yok. Elektroniklerinizi buradan alacaksınız ve projenize destek bulmanız da mümkün.

Şimdilik aklıma gelenler ilk etapta bunlar. Zamanla daha da doldururum içlerini. Siz de aklınıza gelenleri yazabilirsiniz.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s